European Union External Action

Róil idirnáisiúnta an Aontais Eorpaigh

25/11/2019 - 15:29
Overview

Tá ról lárnach ag an Aontas maidir le cúrsaí taidhleoireachta, cearta an duine a chur chun cinn, trádáil, forbairt agus cúnamh daonnúil, agus comhoibriú le heagraíochtaí iltaobhacha.

Tá ról lárnach ag an Aontas maidir le cúrsaí taidhleoireachta, cearta an duine a chur chun cinn, trádáil, forbairt agus cúnamh daonnúil, agus comhoibriú le heagraíochtaí iltaobhacha. Is é an ról atá ag SEGS cur le ról idirnáisiúnta an Aontais trí iarracht a dhéanamh é a chomhtháthú agus a chomhordú.

Leagtar amach go soiléir i gConradh Liospóin na spriocanna ar ceart don Aontas cur chucu, agus é ag gníomhú go hidirnáisiúnta.

"Beidh gníomhaíocht an Aontais ar an ardán idirnáisiúnta bunaithe ar na prionsabail a spreag a chruthú, a fhorbairt agus an méadú a tháinig air, prionsabail a bhféachann sé lena gcur ar aghaidh sa domhan mór: an daonlathas, an smacht reachta, uilechoitinne agus dodhealaitheacht chearta an duine agus na mbunsaoirsí, an meas ar dhínit an duine, prionsabail an chomhionannais agus na dlúthpháirtíochta, agus an meas ar phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe agus ar phrionsabail an dlí idirnáisiúnta.

Anseo thíos tá roinnt samplaí de na róil atá ag an Aontas taobh thall dá theoireannacha:

Ar mhaithe le réitigh a éascú i gcoimhlintí ar fud an domhain, tá cainteanna síochána amhail na samplaí thíos stiúrtha ag an Aontas, agus tacaithe aige leo:
In Iúil 2015, tar éis taidhleoireacht arna stiúradh ag an Aontas a bheith ar siúl ar feadh na mblianta,thángthas ar chomhaontú stairiúil maidir le clár núicléach na hIaráine. Is é an tAontas, i gcomhar leis an tSín, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Rúis, an Ríocht Aontaithe agus na Stáit Aontaithe, a shocraigh an comhaontú. Gheall an Iaráin nach ndéanfadh sí riamh, cibé cé na cúinsí a thiocfadh i gceist, airm núicléacha a iarraidh, a fhorbairt, ná a fháil. Tá an tAontas anois i mbun cathaoirleacht ar an gCoiste a dhéanann maoirseacht ar chur chun feidhme an chomhaontaithe sin.

Sa Cholóim, tá an tAontas ag tacú le cainteanna síochána idir an Rialtas agus an ghluaiseacht FARC, chun deireadh a chur le cogadh cathartha atá ar siúl leis na blianta, trí iar-Aire Eachtrach na hÉireann Eamon Gilmore a bheith ceaptha aige ina thoscaire síochána speisialta.

Trí idirghabháil a dhéanamh i dtaca le Comhaontú Síochána Mhailí a síníodh i Meitheamh 2015, tá cabhair tugtha ag an Aontas do Mhailí chun deireadh a chur le géarchéim pholaitiúil thromchúiseach. Tá an tAontas ag cabhrú freisin le fórsaí armtha Mhailí a thraenáil chun an sceimhlitheoireacht a chomhrac, agus tugann sé cabhair shubstainteach um fhorbairt. Is sampla é seo de chur chuige cuimsitheach an Aontais a bhaineann leas as iomlán a chuid uirlisí - idir uirlisí daonlathacha, uirlisí slándála, uirlisí airgeadais, agus comhar um fhorbairt.

Trí thacaíocht pholaitiúil, phraiticiúil agus eacnamaíoch a thabhairt, tá ról ríthabháchtach glactha ag an Aontas i gcothú na síochána sna Balcáin Thiar ó bhí na cogaí san Iúgslaiv ann. Sampla amháin is ea an t-idirphlé idir an tSeirbia agus an Chosaiv a d’éascaigh an tAontas, agus as ar eascair margadh fíorshuntasach a rinneadh in Aibreán 2013 agus atá á chur chun feidhme faoi láthair le tacaíocht ón Aontas.

Taobh thoir agus taobh theas den Aontas, tá cuid mhór tíortha a bhfuil athrú ó bhonn tagtha orthu – nó fós ag teacht orthu – ó thaobh na polaitíochta de. Agus tíortha atá ag síneadh le teorainneacha an Aontais ag dul i dtreo an daonlathais lánfhorbartha, is mian le  Beartas Comharsanachta na hEorpa iad a thionlacan, agus féachann chuige sin le caidreamh láidir cairdiúil a choinneáil ar bun leo. I measc na n-aidhmeanna atá ag an mbeartas céanna, tá an daonlathas, an dea-rialachas agus cearta an duine a chur chun cinn, an trádáil a oscailt, agus comhoibriú a dhéanamh in iliomad réimse beartais.

Is é an tAontas an bronntóir is mó cúnaimh forbartha ar domhan. I bhfochair a chéile, soláthraíonn an tAontas agus a chuid Ballstát níos mó ná leath den chúnamh oifigiúil um fhorbairt (ODA) ar fud an domhain. Déanann sé sin difear ollmhór do shlite beatha na milliúin duine ar fud an domhain. Toisc an méid sin a bheith ar siúl aige, is rímhór an tacaíocht atá an tAontas a thabhairt do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe nua na Náisiún Aontaithe, a aontaíodh in 2015, agus tá sé tiomanta dá gcur i bhfeidhm.

Tá glactha ag an Aontas le cearta an duine mar ghné lárnach dá chaidreamh eachtrach, agus léiríonn sé sin san idirphlé polaitiúil a bhíonn aige le tríú tíortha, ina bheartas um fhorbairt agus a chabhair um fhorbairt, agus sa pháirt a ghlacann sé i bhfóraim iltaobhacha amhail na Náisiúin Aontaithe. Ina theannta sin tá treoirlínte beartais um chearta an duine ag an Aontas, treoirlínte a bhaineann mar shampla le pionós an bháis, leis an gcéasadh, agus le saoirse nochtaithe tuairimí as líne agus ar líne. Treisíonn an Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine (EIDHR) leis an meas atá ar chearta an duine agus ar shaoirsí bunúsacha sna tíortha agus sna réigiúin inar mó is baol dóibh. Ceann de chearta an duine is ea ceart vótála. Gníomhaíocht ríthábhachtach de chuid an Aontais is ea an bhreathnóireacht toghcháin, lena bhféachtar chun an daonlathas, cearta an duine agus smacht reachta a chur chun cinn ar fud an domhain.

Oibríonn an tAontas i ndlúthchomhar leis na Náisiún Aontaithe maidir le roinnt saincheisteanna. Léiriú is ea iontaoibh an Aontais as an iltaobhachas go bhfuil dílseacht aige do rialacha idirbheartaithe, ceangailteacha sa chaidreamh idirnáisiúnta. Mínítear go follasach i gConradh Liospóin an caidreamh atá ag an Aontas leis na Náisiúin Aontaithe.

Faoin gComhbheartas Slándála agus Cosanta (CBSC), tá misin shibhialtacha agus mhíleata ar bun ag an Aontas ar fud an domhain. Bíonn tascanna éagsúla á ndéanamh ag na misin seo, lena n-áirítear teorannacha a bhainistiú, agus póilíní áitiúla a thraenáil. Is éard a bhíonn ar siúl ag fórsa Cabhlaigh "Atalanta" an Aontais Eorpaigh amach ó chósta na Somáile, mar shampla, dul i ngleic leis an bpíoráideacht agus lastais dhaonnúla de chuid an Chláir Dhomhanda Bia a chosaint. Sa Mheánmhuir, tá Oibríocht " Sophia" seolta ag an Aontas, agus í sin mar chuid d’iarrachtaí an Aontais ar bhonn níos leithne samhail ghnó líonraí smuigleála agus gáinneála sa Mheánmhuir Láir-Theas a chur dá cois, agus tuilleadh básanna ar muir a chosc.

Is é an tAontas agus a chuid Ballstát an bronntóir is mó cabhrach daonnúla ar domhan. Cuireann siad cabhair tarrthála beatha ar fáil d'íospartaigh thubaiste, do dhídeanaithe agus do dhaoine eile atá i ngátar. Déantar cabhair dhaonnúil a sholáthar de réir critéir leochaileachta agus measúnuithe riachtanas. Is í roinn an Choimisiúin Eorpaigh um Chabhair Dhaonnúil agus um Chosaint Shibhialta (ECHO) a chomhordaíonn an obair seo.

Freagraíonn an tAontas ar bhealach comhordaithe d’éigeandálaí idirnáisiúnta den uile chineál, an crith talún a tharla le déanaí in Eacuadór mar shampla, nó mar shampla eile dídeanaithe atá ar a dteitheadh ón gcogadh sa tSiria, áit arb é an tAontas an bronntóir is mó cabhrach daonnúla ar íospartaigh na coimhlinte. Chun freastal ar éigeandálaí dá leithéid, is féidir leis an Aontas na huirlísí éigeándála atá aige, is iad sin cabhair dhaonnúil agus cosaint shibhialta, a úsáid in éineacht. In 2015, chuir an tAontas bia, foscadh, cosaint, cúram sláinte agus uisce glan ar fáil do bhreis agus 120 milliún duine, a raibh curtha as dóibh ag tubaistí nádúrtha nó ag coimhlint, i mbreis agus 80 tír.

Tá an tAontas i dtús cadhnaíochta maidir leis na hiarrachtaí idirnáisiúnta an t-athrú aeráide a chomhrac agus bhí ról lárnach aige i dtaca leis an gcéad chomhaontú ceangailteach domhanda uilíoch maidir leis an athrú aeráide riamh a chur i gcrích, comhaontú a glacadh ag Comhdháil Pháras (COP21) i Nollaig 2015. Bíonn idirphlé agus comhar ar siúl ag an Aontas le tíortha comhpháirtíochta straitéiseacha chun a chinntiú go ndéanfar obair leantach uaillmhianach ar mhaithe leis na gealltanais a tugadh i gcomhaontú Pháras a chomhlíonadh. Anuas air sin, is é an tAontas i bhfochair a chuid Ballstát an bronntóir is mó maoinithe ar son na haeráide ar thíortha i mbéal forbartha.

Is é an tAontas an bloc trádála is mó ar domhan. Comhbheartas is ea an trádáil, rud a fhágánn gurb é an tAontas seachas na Ballstáit aonair a dhéanann comhaontuithe trádála idirnáisiúnta a chaibidliú agus a shíniú. Fágann sin gur féidir leis an Aontas labhairt d’aon ghuth amháin le comhpháirtithe idirnáisiúnta agus é i mbun oibre chun córas trádála idirnáisiúnta saor agus níos cothroime a chur cinn.

Ó bhí 1957 ann, nuair a bunaíodh réamhtheachtaí an Aontais ina raibh sé thír páirteach, tá méadú suntasach tagtha ar an Aontas. Cuireadh le líon na dtíortha céim ar chéim, agus tharla na céimeanna méadaithe ba mhó i ndiaidh thitim an chumannachais san Eoraip Láir agus Thoir. Toisc a tharraingtí atá ballraíocht san Aontas, áit a bhfuil cobhsaíocht pholaitiúil agus eacnamaíoch, bíonn iliomad tír ag dréim le dul isteach ann – ach ní foláir ar dtús go n-éiríonn leo i ndiantástalacha um ballraíocht a fháil, tástáil daonlathais agus smachta reachta san áireamh.

Editorial Sections: