European Union External Action

Ard-Ionadaí/Leas-Uachtarán

01/12/2019 - 00:00
Overview

Ón 1 Nollaig 2019 i leith tá Josep Borrell Fontelles, arb as an Spáinn é, i mbun ról Ard-Ionadaí/Leas-Uachtarán an Aontais. Tá freagracht air, mar phríomhthaidhleoir an Aontais, as beartas eachtrach, beartas slándála agus beartas cosanta an Aontais a mhúnlú agus a chur chun feidhme.

Ón 1 Nollaig 2019 i leith tá Josep Borrell Fontelles, arb as an Spáinn é, i mbun ról Ard-Ionadaí/Leas-Uachtarán an Aontais. Tá freagracht ar an Uasal Borell, mar phríomhthaidhleoir an Aontais, as beartas slándála agus beartas cosanta an Aontais a mhúnlú agus a chur chun feidhme – beartais a dtugtar orthu faoi seach an "Comhbheartas Eachtrach agus Slándála" agus an 'Comhbheartas Slándála agus Cosanta'.

Léigh tuilleadh faoi obair laethúil an Ard-Ionadaí.

Ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, bíonn an tArd-Ionadaí ina Leas-Uachtarán ar an gCoimisiún Eorpach freisin. Is toradh air sin go mbíonn breis chomhtháthaithe ann agus gur deimhneach go mbíonn comhtháthú ann maidir le beartas eachtrach an Aontais, toisc freagrachtaí tábhachtacha idirnáisiúnta a bheith ar an gCoimisiún Eorpach, mar shampla an trádáil, forbairt, beartas comharsanachta agus cabhair dhaonnúil.

A dheimhniú go mbaineann comhsheasmhacht agus comhleanúnachas le gníomhaíochtaí an Aontais sa domhan mór, agus go seachnaítear iad a theacht salach ar a chéile ná forluí a bheith eatarthu, sin is cúis leis na róil sin a bheith curtha le chéile.

Is é an tArd-Ionadaí ceann na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí, arb í sin cór taidhleoireachta an Aontais.

Céard a dhéanann an tArd-Ionadaí/Leas-Uachtarán?

Tá réimse leathan cúraimí ag baint leis an ról. Is cúraimí díobh sin:

  • Stiúradh ginearálta an bheartais eachtraigh agus an bheartais slándála thar ceann an Aontais;
  • Comhordú uirlisí beartais eachtraigh an Aontais – mar atá forbairt, trádáil, beartas comharsanachta, agus freagairt ar ghéarchéimeanna, sa ról atá aige mar Leas-Uachtarán an Choimsiúin Eorpaigh;
  • Cothú comhdhearcaidh idir Ballstáit an Aontais agus a dtosaíochtaí éagsúla, cothú lena mbaineann cathaoirleacht a dhéanamh ar chruinnithe míosúla idir airí eachtracha, airí cosanta, agus airí trádála agus forbartha de chuid an Aontais;
  • Freastal ar chruinnithe rialta idir ceannairí de chuid an Aontais sa Chomhairle Eorpach;
  • Labhairt i ndíospóireachtaí ag Parlaimint na hEorpa maidir le ceisteanna beartais eachtraigh agus slándála;
  • Ionadaíocht a dhéanamh don Aontas ag cruinnithe idirnáisiúnta, amhail na Náisiúin Aontaithe;
  • A bheith mar cheann na Gníomhaireachta Eorpaí um Chosaint agus mar cheann Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála.

Cé a cheapann an tArd-Ionadaí/Leas-Uachtarán?

  • Is í an Chomhairle Eorpach, arb iad atá inti Cinn Stáit nó Rialtais Bhallstáit an Aontais ar fad, a cheapann an tArd-Ionadaí/Leas-Uachtarán trí vótáil ‘tromlaigh cháilithe’.
  • Caithfidh Uachtarán an Choimisiúin a bheith ag teacht leis an gcinneadh.
  • Tá an tArd-Ionadaí ina Leas-Uachtarán ar an gCoimisiún Eorpach freisin, a mbíonn vótáil ina thaobh ag Parlaimint na hEorpa sula dtéann sé i mbun oifige.
  • Ceaptar na Coimisinéirí le haghaidh téarma cúig bliana, téarma is féidir a athnuachan agus atá ar aon fhad le sainordú cúig bliana an Choimisiúin Eorpaigh. 

Is é a chruthaigh ról an ‘Ard-Ionadaí don chomhbheartas eachtrach agus slándála’ Conradh Amstardam, a tháinig i bhfeidhm in 1999. Deich mbliana ina dhiaidh sin, rinne Conradh Liospóin an ról a leathnú, agus chuir leis freagrachtaí tábhachta nua. Is ansin a tugadh ar an bpost an t-ainm atá air ó shin, mar atá ‘Ard-Ionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála', agus a méadaíodh an post chun gur cuid de feasta ról mar Leas-Uachtarán ar an gCoimisiún.

An lá céanna agus a tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm – an 1 Nollaig 2009 – is ea a cuireadh tús go hoifigiúil leis an bpost méadaithe is Ard-Ionadaí/Leas-Uachtarán ann, agus a thosaigh sainordú Catherine Ashton, arbh í an chéad duine dar tugadh an post í.

Federica Mogherini

2014–2019: Ard-Ionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála/Leas-Uachtarán de chuid an Choimisiúin
Ba í Federica Mogherini, arb as an Iodáil í, an dara hArd-Ionadaí/Leas-Uachtarán dar ceapadh.

Catherine Ashton

2009-2014: Ard-Ionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála/Leas-Uachtarán de chuid an Choimisiúin
Faoi Chonradh Liospóin is ea a cruthaíodh an ról, agus is í Catherine Ashton, arb as an Ríocht Aontaithe í, an chéad Ard-Ionadaí/Leas-Uachtarán dar ceapadh faoin gConradh nua.

Javier Solana

1999-2009: Ard-Ionadaí don Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála, Ard-Rúnaí Chomhairle an Aontais Eorpaigh.
Faoi Chonradh Amstardam is ea a cruthaíodh an ról, agus cheap Comhairle an Aontais Eorpaigh Javier Solana, arb as an Spáinn é, sa phost.

Féach freisin

Suíomh gréasáin an Ard-Ionadaí

Editorial Sections: