European Union External Action

De internationale rol van de EU

25/11/2019 - 15:29
Overview

De Europese Unie speelt een belangrijke rol in de diplomatie, de bevordering van mensenrechten, handel, ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp, en samenwerking met multilaterale organisaties.

De Europese Unie speelt een belangrijke rol op het gebied van diplomatie, de bevordering van mensenrechten, handel en ontwikkelings- en humanitaire hulp, en samenwerking met multilaterale organisaties. De EDEO moet coherentie brengen in de internationale rol van de Europese Unie en daarbij een coördinerende rol spelen.

Het Verdrag van Lissabon geeft duidelijk aan waardoor de Europese Unie zich op internationaal vlak moet laten leiden.

"Het internationaal optreden van de Unie berust en is gericht op de wereldwijde verspreiding van de beginselen die aan de oprichting, de ontwikkeling en de uitbreiding van de Unie ten grondslag liggen: de democratie, de rechtsstaat, de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, de eerbiediging van de menselijke waardigheid, de beginselen van gelijkheid en solidariteit en de naleving van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht."

Hieronder volgen enkele voorbeelden van de rollen die de EU buiten haar grenzen speelt:

In internationaal verband heeft de EU over de hele wereld vredesgesprekken geleid en gesteund om oplossingen voor conflicten te helpen bewerkstelligen, zoals:

Na jaren van door de EU geleide diplomatieke inspanningen werd in juli 2015 een historisch internationaal akkoord bereikt over het kernprogramma van Iran. Dit akkoord kwam tot stond dankzij bemiddeling door de EU, samen met China, Frankrijk, Duitsland, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Iran beloofde in geen geval kernwapens te zullen nastreven, ontwikkelen of kopen. De EU is nu voorzitter van het comité dat toezicht houdt op de uitvoering van deze overeenkomst.

In Colombia steunt de EU de vredesgesprekken tussen de regering en de FARC die een einde moeten maken aan tientallen jaren van burgeroorlog, en benoemde daartoe voormalig Iers minister van Buitenlandse Zaken Eamon Gilmore als speciale vredesgezant.

In Mali heeft de EU het land uit een diepe politieke crisis geholpen als medebemiddelaar bij de in juni 2015 ondertekende Malinese vredes­overeenkomst. De EU-steun behelst ook het opleiden van de Malinese strijd­krachten in terrorismebestrijding en het geven van aanzienlijke ontwikkelings­­hulp. Dit is een voorbeeld van de totaalaanpak van de EU waarbij zij al haar instrumenten op het vlak van diplomatie, veiligheid, financiën en ontwikkeling inzet.

De EU heeft met politieke, praktische en economische steun na de oorlog in Joegoslavië een cruciale rol gespeeld bij het tot stand brengen van vrede op de
Westelijke Balkan. Een voorbeeld hiervan is de door de Europese Unie gefaciliteerde dialoog tussen Servië en Kosovo, die in april 2013 tot een baan­brekende overeenkomst heeft geleid en momenteel met de steun van de EU wordt uitgevoerd.

In het oosten en het zuiden van de Europese Unie zijn er tal van landen waar ingrijpende politieke veranderingen hebben plaatsgevonden of nog steeds plaatsvinden. Het Europees nabuurschapsbeleid is erop gericht om met de landen aan de buitengrenzen van de Unie goede en vriendschappelijke betrekkingen te onderhouden terwijl zij de transitie maken naar een volwaardige democratie. Enkele doelen van dat beleid zijn het bevorderen van democratie, goed bestuur en mensenrechten, parallel met het openstellen van de handel en het samenwerken op velerlei beleidsterreinen, inclusief migratie en visum­kwesties.

De EU is de grootste donor van ontwikkelingshulp. De EU en haar lidstaten verstrekken samen meer dan de helft van de officiële ontwikkelingshulp (ODA) wereldwijd. Die bijdrage is erg belangrijk voor het levensonderhoud van miljoenen mensen overal ter wereld. De EU is tegen deze achtergrond een groot voorstander van de in 2015 overeengekomen nieuwe VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling en zal zich volledig inzetten voor de uitvoering ervan.

De EU heeft van de mensenrechten een centrale pijler van haar buitenlandse betrekkingen gemaakt en breng dat tot uiting tijdens politiek overleg met derde landen, in haar ontwikkelingsbeleid en ontwikkelingsbijstand, en tijdens deelnames aan multilaterale fora zoals de Verenigde Naties. Ook hanteert de EU bij haar mensenrechtenbeleid richtsnoeren over onder meer de doodstraf, foltering en de vrijheid van meningsuiting, zowel offline als online. Het Europees instrument voor democratie en mensenrechten (EIDHR) bevordert de mensen-rechten en de fundamentele vrijheden in landen en regio's waar die het meest bedreigd zijn. Kiesrecht is een mensenrecht. Verkiezingswaarneming is een essentiële activiteit van de EU, bedoeld om overal ter wereld democratie, mensenrechten en de rechtsstaat te verdedigen.

De EU werkt rond een groot aantal vraagstukken nauw samen met de Verenigde Naties. De Unie gelooft in multilateralisme en is er daarom voorstander van bij internationale betrekkingen met door onderhandelingen tot stand gebrachte bindende regels te werken. De relatie van de EU met de Verenigde Naties wordt uitdrukkelijk vermeld in het Verdrag van Lissabon.

De EU voert in het kader van het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensie-beleid (GVDB) overal ter wereld civiele en militaire missies uit. Deze missies omvatten verschillende taken, variërend van grensbeheer tot het opleiden van de plaatselijke politie. De EU-marineoperatie "Atalanta" voor de kust van Somalië bijvoorbeeld bestrijdt piraterij en beschermt de humanitaire zendingen van het Wereldvoedselprogramma. In de Middellandse Zee heeft de EU operatie "Sophia" gelanceerd als onderdeel van de bredere inspanningen van de EU om het bedrijfsmodel van de netwerken voor mensensmokkel en mensenhandel in het zuidelijke deel van het centrale Middellandse Zeegebied te vernietigen en verder verlies van mensenlevens op zee te voorkomen.

De EU en haar lidstaten zijn 's werelds grootste donor van humanitaire hulp. Zij bieden levensreddende hulp aan de slachtoffers van rampen, vluchtelingen en anderen die zeer dringend hulp nodig hebben. Humanitaire hulp wordt verleend op basis van kwetsbaarheidscriteria en behoeftenevaluaties. Dit werk wordt gecoördineerd door het directoraat-generaal Humanitaire Hulp en Civiele Bescherming (ECHO) van de Europese Commissie.

De Europese Unie reageert op gecoördineerde wijze op internationale nood­situaties van allerlei aard, zoals de recente aardbeving in Ecuador of de vluchtelingen voor de oorlog in Syrië, waar de EU de grootste donor van humanitaire hulp aan de slachtoffers is. In dergelijke noodsituaties kan de EU gebruik maken van de noodinstrumenten van de Unie, namelijk humanitaire hulp en civiele bescherming. In 2015 heeft de EU voedsel, onderdak, bescherming, gezondheidszorg en schoon drinkwater verstrekt aan meer dan 120 miljoen mensen die getroffen waren door natuurrampen of conflicten in meer dan 80 landen.

De EU heeft het voortouw genomen in de internationale inspanningen ter bestrijding van de klimaatverandering en heeft een belangrijke rol gespeeld bij het tot stand komen van de allereerste universele, juridisch bindende, mondiale klimaatovereenkomst die in december 2015 tijdens de klimaatconferentie van Parijs (COP 21) werd aangenomen. De EU treedt in dialoog met strategische partnerlanden en werkt met hen samen om te zorgen voor een ambitieuze voortgangsbewaking van de toezeggingen van Parijs. Daarnaast leveren de EU en de lidstaten samen de grootste bijdrage aan klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden.

De Europese Unie is het grootste handelsblok ter wereld. Handel is een gemeenschappelijke aangelegenheid, wat betekent dat internationale handels-overeenkomsten door de EU worden gesloten en ondertekend en niet door individuele lidstaten. Bij het stimuleren van een vrij en eerlijker internationaal handelssysteem, kan de EU dan ook met één stem spreken wanneer zij met internationale partners in dialoog gaat.

Sinds 1957, toen de voorloper van de EU uit zes landen bestond, is de EU aanzienlijk uitgebreid, met de grootste toename na de val van het communisme in Centraal- en Oost-Europa. De aantrekkelijkheid van het EU-lidmaatschap en de politieke en economische stabiliteit die daarmee gepaard gaan, hebben ertoe geleid dat veel landen willen toetreden – hoewel zij hiervoor eerst een strenge toetsing moeten doorstaan, onder meer op het gebied van democratie en de rechtsstaat.

Editorial Sections: