Delegation of the European Union to New Zealand

 

Srbija i Evropska unija

29/01/2020 - 14:27
EU relations with Country

Na samitu Evropskog saveta u Solunu, proces stabilizacije i pridruživanja (SAP) potvrđen je kao politika EU za Zapadni Balkan. Evropski savet je ovaj proces zvanično otvorio u oktobru 2004. godine. Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) sa Srbijom potpisan je 2008. godine. 2009. godine ukinuta je viza za građane Srbije koji putuju u zemlje šengena, dok su tokom iste godine, Srbija se zvanično prijavila za članstvo u EU.

Članice EU su 2010. godine odlučile da započnu proces ratifikacije SSP-a. 2012. godine Evropski savet potvrdio je Srbiju kao zemlju kandidatkinju, a godinu dana kasnije usvojio je preporuku Komisije za otvaranje pregovora sa Srbijom. 2013. godine stupio je na snagu Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju između EU i Srbije.

Prva međuvladina konferencija EU i Srbije održana je u januaru 2014. godine, dok su u 2015. otvorena prva dva od 35 pregovaračkih poglavlja. Do 2020. godine otvoreno je 18 pregovaračkih poglavlja, a vlasti Srbije su najavile da će se proces nastaviti upotrebom nove metodologije dogovorene početkom te godine.

U 2018. godini, Evropska komisija je usvojila strategiju za „Kredibilnu perspektivu proširenja i pojačani angažman EU sa Zapadnim Balkanom“. Nakon ove strategije, održana su dva samita o ovoj temi, za vreme predsedništva Bugarske u 2018. i Hrvatske 2020. godine.

Srbija takođe učestvuje u programima prekogranične saradnje INTERREG. U periodu 2014-2020, Srbija učestvuje u osam programa prekogranične i transnacionalne saradnje: Mađarska i Srbija; Rumunija-Srbija; Bugarska-Srbija; Hrvatska-Srbija; Srbija i Bosna i Hercegovina; Srbija i Crna Gora; Jadransko-jonski transnacionalni program i Dunavski transnacionalni program.

Sa više od tri milijarde evra bespovratne pomoći u protekle dve decenije, Evropska unija je najveći donator u Srbiji i glavni je partner u zemlji u podršci razvoju i tekućim reformama. Dugogodišnja finansijska pomoć potrošena je na programe i projekte koji su podstakli razvoj i konkretne reforme, doprinoseći tako dobrobiti građana u mnogim oblastima.

Istorija partnerstva potiče iz marta 2001. godine putem CARDS-a ili pomoći Zajednice za obnovu, razvoj i stabilizacioni program. Godine 2006. program CARDS zamenio je Instrument za pretpristupnu pomoć (IPA) koji je trajao do 2013. godine. Nakon IPA, pokrenut je instrument IPA II koji će Srbiji doneti bespovratna sredstva u iznosu od 1,5 milijardi evra u periodu 2014-2020 (neke 200 miliona evra godišnje). IPA II program fokusiran je na ključna područja koja bi trebalo da olakšaju pripremu Srbije za njeno članstvo u Evropskoj uniji.

Svake godine Srbija i EU potpisuju IPA finansijski sporazum za projekte čija se realizacija planira u narednom periodu. Najnoviji, kao prvi deo IPA 2020, vredan je 70 miliona evra.

EU je Srbiji odobrila pomoć u vrednosti od 93 miliona evra u borbi protiv pandemije COVID 19. Takođe, uloga EU bila je veoma važna u ublažavanju posledica poplava 2014. godine. Srbija je najveći primalac donacija EU na Zapadnom Balkanu i jedna od najvećih u svetu.

Srpski proizvođači oslobođeni plaćanja carina na izvoz robe u EU od 2000. godine

EU je od 2000. godine ukinula plaćanje carinskih dažbina na sve industrijske i poljoprivredne proizvode koji se izvoze iz Srbije u EU, primenom autonomnih trgovinskih mera (osim za mali broj poljoprivrednih proizvoda koji su zaštićeni preferencijalnim tarifnim kvotama).  Režim koji je EU jednostrano odobrila Srbiji 2000. godine predstavljao je najobimniji sistem trgovinskih povlastica koji je EU ikada odobrila nekoj zemlji ili grupi zemalja.  Ovo je značilo trenutno ukidanje svih carinskih dažbina i kvantitativnih ograničenja na uvoz svih industrijskih i poljoprivrednih proizvoda, osim malog broja poljoprivrednih proizvoda koji su ograničeni preferencijalnim tarifnim kvotama (konkretno šećer, junetina, vino i nekoliko vrsta ribe).

Srbija postepeno ukida carinsku zaštitu od 2009. godine

Srbija je otpočela sa smanjivanjem uvoznih dažbina na robu iz EU devet godina kasnije, u januaru 2009. godine kada je samostalno inicirala primenu trgovinskog dela Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, nazvanog Prelazni sporazum. Ovaj Sporazum je omogućio asimetričnu liberalizaciju trgovine u korist Srbije, na uvoz industrijskih i poljoprivrednih proizvoda. Drugim rečima, trgovinsku liberalizaciju sa srpske strane od 2009. u narednih šest godina prati postepeni i predvidivi šestogodišnji plan liberalizacije koji odražava nivo osetljivosti proizvoda za srpske proizvođače. Istovremeno su postepeno uvođena jednaka pravila igre na tržištu, kroz primenu predvidivog carinskog režima, borbu protiv monopola, uvođenje pravila za kontrolu državne pomoći, kao i kroz režim zaštite intelektualne i industrijske svojine. Ovaj plan postepene trgovinske liberalizacije je trebalo da omogući srpskim proizvođačima postupnu pripremu za sve veću konkurenciju koja dolazi iz EU.

Srbija i EU su od prvog januara 2014. godine zakoračile u šestu, odnosno završnu godinu plana trgovinske liberalizacije. Međutim, najosetljiviji proizvodi za srpske poljoprivrednike će ostati zaštićeni plaćanjem carinskih dažbina do ulaska Srbije u EU: to se odnosi na sve vrste mesa, jogurt, puter, određene vrste sira, med, neke vrste povrća i brašno, a carinske zaštite na ove proizvode variraju od 20 do 50% u odnosu na MFN carinske dažbine koje Srbija primenjuje u trgovini sa ostakom sveta.

Stupanje na snagu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju

Stupanjem na snagu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju u septembru 2013. godine dodatno je osigurana ekonomska korist predviđena Prelaznim sporazumom. Niz novih odredaba ovog Sporazuma su doprinele unapređenju poslovnog okruženja u Srbiji u oblastima kao što su slobodno kretanje kapitala, javne nabavke, standardizacija, pravo na uspostavljanje i pružanje usluga. Ove odredbe obezbeđuju jasniji i sigurniji okvir za investitore i kompanije, čime se u srpskoj privredi stvara novi zamah u privlačenju investicija i daljem unapređenju standarda koji obezbeđuju jednaka pravila igre za sve učesnike na tržištu. Primena Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju bi trebalo da podigne standarde poslovanja u Srbiji, postepeno pripremajući srpska preduzeća za nadmetanje sa kompanijama iz EU na jedinstvenom tržištu, ali i povećavajući njihovu konkurentnost na duže staze.

Korist za građane Srbije se ostvaruje raznovrsnijom ponudom robe i padom cena. Konačno, postepeno otvaranje tržišta javnih tendera za kompanije iz EU bi trebalo da rezultira većom konkurencijom u postupcima javnih nabavki i tako donese veću vrednost za novac srpskih poreskih obveznika – bolji javni radovi, nabavke i usluge sa manje novca poreskih obveznika.

Koristi od trgovine

Srbija je u velikoj meri imala koristi od trgovinske i ekonomske integracije sa EU. EU je tradicionalno ključni trgovinski partner Srbije koji čini gotovo 65% ukupnog izvoza Srbije i oko 64% ​​ukupnog uvoza robe u Srbiji u 2019. godini, pri čemu su slični procenti trajali tokom godina. Vrednost srpskog izvoza u EU se više nego utrostručila sa skoro 3,4 milijarde evra u 2009. godini na skoro 11,3 milijarde evra u 2019. godini!

Izvoz Srbije u EU raste brže od uvoza iz EU. Štaviše, pokrivenost uvoza izvozom na srpskoj strani u odnosu na EU se poboljšava; sa ispod 50% u 2009. godini na preko 74% u 2019. godini (74,3% uvoza iz EU pokriven je srpskim izvozom u EU).

Pojedine države člannice tradicionalno su na vrhu liste najvažnijih trgovinskih partnera Srbije, posebno Italije i Nemačke, ali i Rumunije kao važne izvozne destinacije i Mađarske kao važne zemlje porekla za srpski uvoz. Srbija je izvezla gotovo 19% ukupnog izvoza samo u Italiju i još 15,1% u Nemačku u 2019. Na strani uvoza, Srbija je uvezla više od 22% celokupnog uvoza iz Nemačke, a Italija je sledila 14,9%.

Što se tiče trgovine poljoprivrednim i prehrambenim proizvodima, Srbija uživa višak u odnosu na EU. Suficit je dostigao vrhunac u 2016. godini i iznosio je više od 440 miliona eura. U 2019. godini trgovina poljoprivrednim i prehrambenim proizvodima ponovo je porasla, u odnosu na 2018. godinu, a suficit je porastao na 393 miliona eura.

Značaj tržišta EU kao izvozne destinacije za srpske poljoprivredne proizvode je značajan, pošto se više od polovine srpskog poljoprivrednog izvoza šalje u EU. U 2019. godini srpski poljoprivredni izvoz u EU činio je 51,3% ukupnog poljoprivrednog izvoza. Srpski poljoprivredni izvoz u EU se više nego udvostručio u poslednjoj deceniji, neprestano rastajući sa 640 miliona evra u 2009. na preko 1,6 milijardi evra u 2019. Istovremeno, srpski uvoz poljoprivrednih proizvoda iz EU porastao je sa 440 miliona evra u 2009. godini na preko 1,2 milijarde eura u 2019. godini.

Info kutak za potencijalne izvoznike u EU

The EU Trade Helpdesk – vaš onlajn vodič za pristup evropskom tržištu

Šta je EU Trade Helpdesk?

EU Trade Helpdesk je besplatni onlajn servis čiji je primarni cilj pružanje podrške zainteresovanim izvoznicima iz trećih zemalja na tržište EU, koji sadrži ažurirane osnovne informacije o svim formalnostima u pogledu izvoza na tržište EU sa kojima izvoznici moraju biti upoznati. Onlajn baza podataka nudi specifične podatke za svaku zemlju i svaki proizvod na nekoliko jezika.

Šta svaki potencijalni izvoznik u EU treba da zna?

Pristupanje tržištu EU nije misterija. Evropska komisija je uspostavila besplatni alat na internetu koji sadrži sve neophodne informacije za potencijalne izvoznike. EU Trade Helpdesk je mnogo više od baze podataka o carinskim tarifama. Kompanije koje razmatraju izvoz na tržište EU mogu doći do sledećih informacija u nekoliko klikova:

  • Carinske dažbine koje treba platiti na carinama EU.
  • Zdravstvene, bezbednosne, marketinške i tehničke standarde koje treba ispuniti.
  • Pravila i dokaze o poreklu: kako dokazati da proizvod dolazi iz zemlje koja ima preferencijalni režim.
  • Unutrašnje poreze koji se primenjuju u zemlji u koju se uvozi.
  • Obrasce koje treba priložiti uz robu koja se izvozi.
  • Statističke podatke o trgovini proizvodima koji se izvoze.

Internet stranici i bazi podataka Trade Helpdesk je moguće pristupiti besplatno iz celog sveta.

Languages:
Urednički odeljci: