وفد الاتحاد الأوروبي في مصر

Biodiverzitet i održiva proizvodnja hrane

26/05/2020 - 16:35
News stories

Jačanje evropske otpornosti

Evropska komisija je usvojila dvije nove strategije: sveobuhvatnu Strategiju za biodiverzitet, sa ciljem vraćanja prirode u naš život, i Strategiju „od njive do trpeze” za pravedan, zdrav i ekološki prihvatljiv prehrambeni sistem. Ove dvije strategije se međusobno dopunjuju i udružuju prirodu, poljoprivrednike, preduzeća i potrošače u potrazi za konkurentno održivom budućnošću.

U skladu sa evropskim zelenim planom, ove strategije predlažu ambiciozne mjere i obaveze EU za zaustavljanje smanjenja biodiverziteta u Evropi i Svijetu, kao i za transformaciju naših prehrambenih sistema u globalne standarde za konkurentnu održivost, zaštitu zdravlja ljudi i planete, ali i za osiguravanje izvora prihoda svih aktera u vrijednosnom lancu prehrambenih proizvoda. Kriza prouzrokovana pandemijom bolesti KOVID-19 je pokazala do koje mjere je smanjenje biodiverziteta povećalo našu ranjivost i otkrila značaj funkcionalnog prehrambenog sistema za naše društvo. Obije strategije stavljaju građane na prvo mjesto i to kroz poboljšanje zaštite kopna i mora, obnovu narušenih ekosistema i jačanje pozicije EU kao lidera u zaštiti biodiverziteta i izgradnje održivih lanaca ishrane na međunarodnoj sceni.

Nova Strategija za biodiverzitet bavi se glavnim uzrocima smanjenja biodiverziteta, poput neodržive upotrebe zemljišta i mora, prekomjernog iskorišćavanja prirodnih resursa, zagađenja i invazivnih vrsta. Budući da je usvojena u jeku pandemije, ova strategija je ključni element plana EU za oporavak, koji ima centralni značaj za prevenciju budućih epidemija i jačanje otpornosti na njih i otvaranje neposrednih poslovnih i investicionih prilika za obnovu privrede EU. Cilj strategije je i da pitanja biodiverziteta postanu sastavni deo strategije privrednog rasta EU. Strategija, između ostalog, predlaže postavljanje obavezujućih ciljeva za obnovu oštećenih ekosistema i reka, poboljšanje zdravlja zaštićenih staništa i vrsta u EU, vraćanje oprašivača na poljoprivredna zemljišta, smanjenje zagađenja, povećanje zelenih površina u gradovima, promociju organske proizvodnje i drugih praksi obrade zemljišta koje ne remete biodiverzitet, te poboljšanje zdravlja evropskih šuma. Strategija predlaže i konkretne mjere kako bi oporavak biodiverziteta Evrope počeo do 2030, među kojima je i pretvaranje najmanje 30 odsto evropskog kopna i mora u zaštićena područja kojima se upravlja na efikasan način, kao i preobražaj najmanje 10 odsto poljoprivrednog zemljišta u predjele koje odlikuje visok nivo biodiverziteta.

Sprovođenjem mjera za zaštitu, održivo korišćenje i obnovu prirode, lokalne zajednice će ostvariti privredne koristi kroz podsticaj održivom zapošljavanju i rastu. Za biodiverzitet će se  izdvajati 20 milijardi eura godišnje iz različitih izvora, uključujući sredstva EU, nacionalna i privatna sredstva.

Strategija „od njive do trpeze” će omogućiti prelazak na održiv prehrambeni sistem koji garantuje sigurnost snabdjevanja hranom i pristup zdravim namirnicama koje potiču sa zdrave planete. Ovom strategijom će se smanjiti ekološki i klimatski otisak prehrambenog sistema EU i ojačati njegova otpornost, zaštititi zdravlje građana i osigurati dalji rad privrednih subjekata. Strategija obuhvata konkretne ciljeve za transformaciju prehrambenog sistema EU, uključujući smanjenje upotrebe i rizika od pesticida za 50 odsto, smanjenje upotrebe đubriva za najmanje 20 odsto, smanjenje prodaje antimikrobnih sredstava za gajene životinje i akvakulturu za 50 odsto, te mjere za povećanje udjela organske proizvodnje na 25 odsto poljoprivrednog zemljišta. Strategija predlaže i ambiciozne mjere kojima se osigurava da zdrav izbor bude ujedno i najjednostavniji izbor za građane EU, što podrazumjeva bolje označavanje proizvoda kako bi potrošači bili bolje informisani o zdravoj i održivoj hrani.

Evropski poljoprivrednici, ribari i proizvođači u akvakulturi igraju važnu ulogu u prelasku na pravedniji i održiviji prehrambeni sistem. Da bi usvojili održive prakse, biće im ponuđena podrška u okviru zajedničke poljoprivredne politike i zajedničke politike u oblasti ribarstva iz novih izvora finansiranja i programa za ekologiju. Pretvaranjem održivosti u zaštitni znak Evrope otvoriće se nove poslovne prilike i diversifikovati izvori prihoda za evropske poljoprivrednike i ribare.

Ove dvije strategije će kao ključni djelovi evropskog zelenog plana podržati i privredni oporavak. U svijetlu pandemije koronavirusa, one imaju za cilj jačanje otpornosti naših društava na buduće pandemije i prijetnje kao što su posljedice klimatskih promjena, šumski požari, neizvjesnost snabdjevanja hranom ili epidemije bolesti, između ostalog, kroz pružanje podrške za usvajanje održivih praksi u poljoprivredi, ribarstvu i akvakulturi, kao i kroz rješavanje pitanja divljeg biljnog i životinjskog svijeta i ilegalne trgovine divljim vrstama.

Strategije imaju i značajnu međunarodnu dimenziju. U strategiji za biodiverzitet se još jednom potvrđuje riješenost EU da svojim primjerom vodi napore za savladanje globalne krize biodiverziteta. Komisija će nastojati da mobiliše sve instrumente spoljne politike i međunarodna partnerstva kako bi doprinjela izradi novog, ambicioznog globalnog okvira UN za biodiverzitet na Konferenciji potpisnica Konvencije o biološkoj raznolikosti 2021. Istovremeno, strategija „od njive do trpeze” podstiče globalni prelazak na održive prehrambene sisteme kroz blisku saradnju s međunarodnim partnerima.

Izvršni potpredsjednik za evropski zeleni plan, Frans Timermans, izjavio je: „Kriza uzrokovana koronavirusom je pokazala koliko smo ranjivi i koliko je važno ponovo uspostaviti ravnotežu između ljudskog djelovanja i prirode. Klimatske promjene i smanjenje biodiverziteta u ovom trenutku predstavljaju veliku opasnost za čovječanstvo. Okosnica zelenog plana su strategija za biodiverzitet i strategija „od njive do trpeze”, koje pozivaju na novu, bolju ravnotežu prirode, prehrambenih sistema i biodiverziteta, zaštitu zdravlja i blagostanja naših građana, ali istovremeno i na povećanje konkurentnosti i otpornosti EU. Ove strategije predstavljaju značajan dio velike tranzicije koju pokrećemo.”

Stela Kirijakides, komesarka za zdravlje i bezbjednost hrane, dodaje: „Moramo da se pokrenemo i da se pobrinemo da prehrambeni sistem EU postane pokretač održivosti. Strategija „od njive do trpeze” će imati pozitivan uticaj na prakse u proizvodnji, kupovini i konzumaciji hrane, koje će koristiti zdravlju građana, društava i životne sredine. Ona nudi priliku da prehrambene sisteme uskladimo sa zdravljem planete, da se pobrinemo za sigurnost snabdjevanja hranom, kao i da svim Evropljanima obezbedimo zdravu i ekološki prihvatljivu hranu.”

Komesar za životnu sredinu, okeane i ribarstvo, Virginijus Sinkevičius, rekao je: „Priroda je ključna za naše fizičko i mentalno blagostanje. Ona filtrira vazduh i vodu, reguliše klimu i oprašuje useve, a mi se ponašamo kao da je nebitna i gubimo je nezapamćenim tempom. Nova strategija za biodiverzitet dopunjuje dosadašnje pozitivne aspekte novim instrumentima koji će rezultirati stvarnom održivošću od koje će svi imati koristi. EU želi da zaštiti i obnovi prirodu, da doprinese privrednom oporavku od aktuelne krize i otvori put ka ambicioznom globalnom okviru za zaštitu biodiverziteta cijele planete.”