Прадстаўніцтва Еўрапейскага саюза ў Беларусі

Правы чалавека і дэмакратыя ў свеце: штогадовая справаздача ЕС за 2017 год

02/10/2018 - 16:03
Навіны

28 мая 2018 года Савет па замежных справах ЕС зацвердзіў штогадовы даклад ЕС аб правах чалавека і дэмакратыі ў свеце ў 2017 годзе.

У 2017 годзе права чалавека заставаліся ў цэнтры знешніх дзеянняў Еўрапейскага саюза, і ЕС пацвердзіў сваю ролю вядучага глабальнага прыхільніка прасоўвання і абароны правоў чалавека.

ЕС працягваў цвёрда выступаць супраць любых неабгрунтаваных абмежаванняў правоў на свабоду асацыяцыі і мірных сходаў на фоне пастаяннага наступу на грамадзянскую супольнасць у 2017 годзе. ЕС актыўна падтрымліваў намаганні па стварэнні спрыяльных умоў для няўрадавых арганізацый і праваабаронцаў з дапамогай двухбаковых дыялогаў, уключаючы дыялогі па правах чалавека, фінансавай падтрымкі і шматбаковых форумаў.

У сувязі з абнаўленнем кіруючых прынцыпаў па прасоўванні і абароне правоў дзіцяці, прынятых у 2007 годзе, мінулы год стаў важнай вяхой у глабальнай дзейнасці ЕС па абароне правоў дзіцяці.

У справаздачы за 2017 год адлюстраваны намаганні ЕС, у тым ліку праз яго глабальную сетку прадстаўніцтваў, у сферы прасоўвання і абароны правоў чалавека як універсальнай каштоўнасці ва ўсім свеце. У адрозненне ад папярэдніх справаздач, гэтая справаздача не ўключае ў сябе геаграфічную частку з канкрэтнымі назіраннямі па ўсіх трэціх краінах, аднак абноўленую інфармацыю аб сітуацыі з правамі чалавека ў кожнай краіне можна знайсці на сайтах Еўрапейскай службы знешніх дзеянняў (EEAS) і прадстаўніцтваў.

Беларусь

У 2017 годзе становішча ў галіне правоў чалавека ў Беларусі пагоршылася сувязі з павелічэннем колькасці палітычна матываваных арыштаў, затрыманняў і штрафаў у адносінах да актывістаў апазіцыі, праваабаронцаў, журналістаў і прадстаўнікоў прафсаюзаў. Не быў створаны незалежны інстытут па правах чалавека. З 2016 не зроблена рэальных крокаў па выкананні Нацыянальнага плана дзеянняў у галіне правоў чалавека.

ЕС працягвае прытрымлівацца палітыкі крытычнага ўзаемадзеяння з Беларуссю, што прыводзіць да паступовых крокаў у накірунку да больш шчыльнага супрацоўніцтва з краінай. У сваіх высновах па Беларусі ад 15 лютага 2016 года Савет пацвердзіў сваю цвёрдую прыхільнасць умацаванню ўзаемадзеяння ЕС з беларускім народам і грамадзянскай супольнасцю і заявіў, што «наяўнасць адчувальных крокаў, зробленых Беларуссю для забеспячэння ўсеагульных фундаментальных свабод, прынцыпу вяршэнства закона і правоў чалавека, будзе заставацца ключавым фактарам пры фармаванні будучай палітыкі ЕС у дачыненні да Беларусі».

У 2017 годзе абмежавальныя законы, якія ўплываюць на асноўныя свабоды, не былі прыведзены ў адпаведнасць з міжнароднымі стандартамі, і смяротнае пакаранне па-ранейшаму прымяняецца. Свабоды сходаў, асацыяцый і выказвання строга абмежаваныя, і многія суб'екты, якія крытыкуюць урад, вымушаныя працаваць з-за мяжы.

Выбарчая сістэма не была своечасова зменена ў адпаведнасці з рэкамендацыямі БДІПЧ/АБСЕ да правядзення мясцовых выбараў 18 лютага 2018 года. Апазіцыйныя палітычныя партыі і НДА, якія займаюцца пытаннямі правоў чалавека, сутыкаюцца з адміністрацыйнымі перашкодамі пры рэгістрацыі, а праца ў незарэгістраваных арганізацыях з'яўляецца крымінальным правапарушэннем.

Нягледзячы на ​​пагаршэнне сітуацыі ў 2017 годзе, улады працягвалі абмяркоўваць пытанні правоў чалавека з міжнароднымі партнёрамі, у нейкай ступені ўцягваючы ў гэтае абмеркаванне грамадзянскую супольнасць. 20 ліпеня адбыўся чарговы раўнд Дыялогу па правах чалавека паміж ЕС і Беларуссю. Пытанні правоў чалавека былі ўключаны ў парадак дня дзвюх сесій пасяджэнняў Каардынацыйнай групы 3-4 красавіка і 19-20 снежня 2017 года. Адкрытыя абмеркавання праходзілі па цэлым шэрагу пытанняў, у тым ліку па пытанні свабодных і справядлівых выбараў, свабоды асацыяцыі, свабоды выказвання, незалежнасці судовай сістэмы, аднаўлення грамадзянскіх і палітычных правоў былых палітычных зняволеных, смяротнага пакарання. ЕС працягвае падкрэсліваць неабходнасць канкрэтных вынікаў ад дыялогу. У 2017 годзе быў дасягнуты значны прагрэс у распрацоўцы сумесных Прыярытэтаў партнёрства ЕС-Беларусь, якія распаўсюджваюцца на звязаныя з правамі чалавека пытанні.

ЕС і яго дзяржавы-члены пастаянна лабіруюць уключэнне грамадзянскай супольнасці ў кансультацыі па пытаннях правоў чалавека і рэгулярна сустракаюцца з праваабаронцамі падчас візітаў высокага ўзроўню. Падтрымліваючы шэраг праектаў, што рэалізуюцца НДА і праваабарончымі арганізацыямі, ЕС дапамагае ўмацоўваць і развіваць патэнцыял грамадзянскай супольнасці.

Беларусь займае 26-е месца сярод 142 краін у даследаванні Сусветнага эканамічнага форуму «Індэкс глабальнага гендэрнага разрыву». Гэта шмат у чым звязана з паказчыкамі Беларусі ў галіне эфектыўнасці адукацыі і яе ўплывам на рынак працы. Аднак гэтыя паказчыкі аказваюцца менш важкімі з-за паўсюднага гендэрнага разрыву ў аплаце працы, няроўнага размеркавання хатніх абавязкаў і абавязкаў па догляду за дзецьмі, наяўнасці юрыдычнага абмежавання на ўдзел жанчын у 182 прафесіях і нізкай прадстаўленасці жанчын на палітычных пасадах. Беларусь займае 110 месца са 142 па ўдзельнай колькасці жанчын на міністэрскіх пасадах (толькі адна жанчына з'яўляецца міністрам, і толькі 30% дэпутатаў парламента –  жанчыны). Беларусь прыняла заканадаўства па барацьбе з гвалтам у адносінах да жанчын, аднак дадатковая праца неабходна не толькі для рэалізацыі такога заканадаўства, але і для яго распаўсюду на правапарушэнні, якія здзяйсняюцца па-за шлюбам і на працоўным месцы. Неабходныя дадатковыя намаганні па кантролі над рэалізацыяй заканадаўства з назапашваннем дастатковага аб'ёму дадзеных аб распаўсюджанасці гвалту ў адносінах да жанчын.

У 2017 годзе ЕС працягваў аказваць фінансавую падтрымку праектам, які фінансуецца з дапамогай Еўрапейскага інструмента суседства (ENI), Еўрапейскага інструмента спрыяння дэмакратыі і правам чалавека (EIDHR), Інструмента "Арганізацыі грамадзянскай супольнасці - мясцовыя ўлады", а таксама праз фонды дзяржаў-членаў ЕС. У рамках праектаў, якія фінансуюцца ЕС, Нямецкая асацыяцыя адукацыі дарослых (DVV) правяла курсы прафесійнага навучання ў чатырох беларускіх турмах для спрыяння рэінтэграцыі зняволеных у грамадства пасля іх вызвалення.

Дзіцячая вёска SOS адкрыла два новыя прытулкі для ахвяр хатняга гвалту і аказала дапамогу сем'ям, якія пацярпелі ад праблемы алкагольнай залежнасці.

Удзел НДА таксама з'яўляецца важнай характарыстыкай праектаў у іншых галінах, такіх як эканамічнае развіццё і экалогія. Дзякуючы іх удзелу з'явіліся пляцоўкі для палітычнага дыялогу і ўмацавання даверу паміж уладай і грамадзянскай супольнасцю, асабліва ў рамках праектаў, што фінансуюцца з дапамогай праграмы "Пагадненне мэраў".

Беларусь ратыфікавала 10 міжнародных канвенцый па правах чалавека і прызнала кампетэнцыю Камітэта па правах чалавека і Канвенцыі аб ліквідацыі ўсіх форм дыскрымінацыі ў адносінах да жанчын (CEDAW) атрымліваць і разглядаць паведамленні ад асоб, якія падпадаюць пад яго юрысдыкцыю. Беларусь прызнала працэдуру расследавання ў адпаведнасці з Канвенцыяй супраць катаванняў і ў адпаведнасці з Факультатыўным пратаколам да CEDAW.

Беларусь не прызнае мандат Спецыяльнага дакладчыка ААН па сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі.

Рэдакцыйныя раздзелы: