Stjórnmálaleg og efnahagsleg tengsl

Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið (EES) myndar helstu stoðina í samskiptum ESB og Íslands, en auk þess fer mikilvægur hluti samskipta fram í gegnum Schengen-samstarfið og tvíhliða samninga. Ísland, Noregur og Liectenstein hafa verið hluti af innri markaði ESB frá því að EES-samningurinn tók gildi árið 1994. Auk aðgangs að innri markaði ESB, veitir EES-samningurinn Íslendingum rétt til þátttöku í fjölda samstarfsáætlana ESB. Samskipti Íslands og ESB á sviði sjávarútvegs- og landbúnaðarmála fara að megninu til fram í gegnum tvíhliða samninga, en þessir tveir málaflokkar heyra í meginatriðum ekki undir EES-samninginn. Ísland er aðili að Schengen-samstarfi ESB um afnám eftirlits á innri landamærum þátttökuríkjanna, sem gerir íslenskum ríkisborgurum kleift að ferðast frjálst yfir landamæri án vegabréfs.