პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობები

ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ურთიერთობა 1992 წელს დაიწყო, როგორც კი საქართველომ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დამოუკიდებლობა აღადგინა. ევროკავშირი ერთ–ერთი პირველი იყო, ვინც საქართველოს გარდამავალი პერიოდის მძიმე წლებში დაეხმარა. 1995 წელს თბილისში ევროკომისიამ წარმომადგენლობა (დელეგაცია) გახსნა. ევროკავშირთან საქართველოს ურთიერთობა უფრო ინტენსიური 2003 წლის ვარდების რევოლუციის შემდეგ გახდა, როდესაც ევროკავშირმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა საქართველოში მიმდინარე ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური რეფორმების მხარდაჭერა.

პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმება (PCA) ). ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ურთიერთობის ქვაკუთხედია. 1996 წელს მიღებული ეს შეთანხმება, რომელიც 1999 წელს შევიდა ძალაში, თავდაპირველად ათი წლის ვადით იყო მიღებული, თუმცა ამიერიდან ის ყოველ წელს, ავტომატურად, ერთი წლით გაგრძელდება. შეთანხმება ითვალისწინებს ფართომასშტაბიან თანამშრომლობას პოლიტიკური დიალოგის, ვაჭრობის, ინვესტიციების, ეკონომიკური, საკანონმდებლო და კოლტურული თანამშრომლობის სფეროებში. პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმების საშუალებით, რომელიც აუქმებს კვოტებს ვაჭრობის სფეროში და იცავს ინტელექტუალური, საწარმოო და კომერციული საკუთრების უფლებას, მხარეებმა ერთმანეთს მიანიჭეს უპერატესი ხელშეწყობის რეჟიმი. 2005 წლის დეკემბერში ევროკავშირმა საქარველოს მიანიჭა პრეფერენციების ზოგადი სისტემით (GSP+)  სარგებლობის უფლება. ეს უფლება 2008 წელს გაგრძელდა. GSP+ ითვალისწინებს საქართველოდან ევროკავშირში ექსპორტირებული საქონლის საბაჟო გადასახადებისგან გათავისუფლებას და ტარიფების ცალმხრივად შემცირებას.

2003-2004 წლებში ევროკომისიამ შეიმუშავა ევროკავშირის ახალი საგარეო პოლიტიკის მიმართულება – ევროპის სამეზობლო პოლიტიკა, რომლის მიზანი იყო გაფართოებულ ევროკავშირსა და მის მეზობლებს შორის ახალი გამყოფი ხაზების თავიდან აცილება და გამყოფი ხაზების ნაცვლად ყველასთვის კეთილდღეობის, სტაბილურობის და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. 2004 წლის 14 ნოებერს საქართველოს ჩართვა ევროპის სამეზობლო პოლიტიკაში (ENP) მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო ევროკავშირისა და საქართველოს ურთიერთობებში. ევროკავშირსა და საქართველოს მიერ სამოქმედო გეგმა pdf - 330 KB [330 KB] English (en) 2006 წლის 14 ნოემბერს იქნა მიღებული. სამოქმედო გეგმა პოლიტიკური დოკუმენტია, რომელიც საქართველოს და ევროკავშირს შორის თანამშრომლობის სტრატეგიულ ამოცანებს განსაზღვრავს. ის ხუთი წლის ვადითაა შემუშავებული. მისი განხორციელება დაეხმარება პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმების დებულებების შესრულებას, განამტკიცებს კავშირებს თანამშრომლობის ახალ სფეროებში და დაეხმარება საქართველოს მიერ დასახული ამოცანის – ევროკავშირის ეკონომიკურ და სოციალურ სტრუქტურებში ინტეგრირების – შესრულებაში.

2009 წლის გაზაფხულზე ევროკავშირმა წამოაყენა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ინიციატივა, რომლის მიზანი იყო საქართველოში, ისევე როგორც აზერბაიჯანში, ბელარუსში, მოლდოვაში, სომხეთსა და უკრაინაში, პოლიტიკური და სოციალურ–ეკონომიკური რეფორმების მხარდაჭერა. აღმოსავლეთ პარტნიორობა მიზნად ისახავს უფრო მტკიცე პოლიტიკურ თანამშრომლობას ევროკავშირთან; კერძოდ, ახალი თაობის ასოცირების შეთანხმებების პერსპექტივასა და ევროკავშირის ეკონომიკაში ინტეგრირებას  ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის საშუალებით. კეტრინ ეშტონმა, უმაღლესმა წარმომადგენელმა ევროკავშირის საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში / ევროკომისიის ვიცე-პრეზიდენტმა 2010 წლის 15 ივლისს ბათუმში ოფიციალურად გახსნა მოლაპარაკები ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ასოცირების შესახებ ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ.

2013 წლის ივლისში ევროკავშირმა და საქართველომ დაასრულეს მოლაპარაკებები ასოცირების შეთანხმების (AA), მათ შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის (DCFTA) თაობაზე. შეთანხმების პარაფირება 2013 წლის აღმოსავლეთ პარტნიორობის ვილნიუსის სამიტზე შედგა. მხარეები იმედოვნებენ, რომ ტექსტზე მუშაობა დასრულდება 2014 წელს ხელმოწერის პერსპექტივით, ევროკომისიის ამჟამინდელი შემადგენლობის მანდატის ამოწურვამდე.

1990–იანი წლების დასაწყისიდან მოყოლებული, ევროკავშირი ეხმარება საქართველოს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში მომხდარი კონფლიქტების შედეგების აღმოფხვრაში. 2003 წლის ივლისში, სამხრეთ კავკასიაში ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენლის დანიშვნამ განამტკიცა ევროკავშირის სურვილი, უფრო აქტიური წვლილი შეიტანოს სამხრეთ კავკასიაში მიმდინარე კონფლიქტების მშვიდობიანად მოგვარების საქმეში და ურთიერთობების გაღრმავებაში საქართველოსთან და მის მეზობლებთან რეგიონში სომხეთთან და აზერბაიჯანთან. 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ–საქართველოს ომამდე ევროკავშირი აფხაზეთსა და სამხერთ ოსეთში ყველაზე დიდი დონორი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირს ჯერ კიდევ აქვს შესაძლებლობა, განაგრძოს ადგილობრივი მოსახლეობისთვის დახმარების პროექტების განხორციელება აფხაზეთში, მისი დაფინანსებით განხორციელებული პროექტები სამხრეთ ოსეთში 2008 წლის აგვისტოში დასრულდა. 2003 წელს ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენლად სამხრეთ კავკასიაში დაინიშნა ფინელი დიპლომატი ჰეიკი ტალვიტი, რომელიც 2006 წელს შვედმა დიპლომატმა პიტერ სემნებიმ შეცვალა.

2011 წელს ფრანგი დიპლომატი ფილიპ ლეფორი დაინიშნა ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენლად სამხრეთ კავკასიაში და საქართველოში კრიზისის საკითხებში.  ლეფორმა შეცვალა ფრანგი დიპლომატი პიერ მორელი, რომელიც გახლდათ ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელი საქართველოში კრიზისის საკითხებში 2011 წლის აგვისტომდე და პიტერ სემნები, ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელი სამხრეთ კავკასიაში 2011 წლის თებერვლამდე.

ევროკავშირის მონიტორინგის (EUMM) საქართველოში 2008 წლის ოქტომბერში დაიწყო. მას საფუძვლად დაედო ის მექანიზმები, რომელიც ევროკავშირის შუამავლობით თბილისსა და მოსკოვს შორის აგვისტოს ომის შემდეგ გაფორმებული შეთანხმებებით იყო გათვალისწინებული. ევროკავშირის მანდატი გულისხმობს ამ შეთანხმებების მონიტორინგს და ის საქართველოს მთელს ტერიტორიაზე ვრცელდება.